مقدمه
یکی از دغدغههای رایج والدین این است که بدانند فرزندشان در چه زمینهای توانایی بیشتری دارد. بسیاری از پدر و مادرها نگراناند که اگر این توانمندیها را بهموقع نشناسند، فرصت رشد و شکوفایی آنها از دست برود. به همین دلیل، گاهی به دنبال نشانهای قطعی یا راهی سریع برای کشف استعداد کودک هستند.
اگر این سؤال برای شما هم مطرح شده است، شاید ابتدا لازم باشد بدانیم که توانمندیهای یک کودک همیشه از همان سالهای اول بهصورت واضح دیده نمیشوند. بعضی از آنها به مرور زمان، با تجربه کردن و قرار گرفتن در موقعیتهای گوناگون، خود را نشان میدهند.
توضیح موضوع
توانمندی تنها به این معنا نیست که کودک در انجام کاری از دیگران بهتر باشد. گاهی مهمترین نشانه، علاقهای است که او بدون اجبار و با اشتیاق دنبال میکند. کودکی که بارها به سراغ ساختن وسایل، نقاشی، خواندن کتاب، حل معما، فعالیتهای ورزشی یا کمک به دیگران میرود، ممکن است در حال نشان دادن بخشی از تواناییهای خود باشد.
یکی دیگر از نشانهها، سرعت یادگیری است. بعضی کودکان در یک زمینه خاص، مطالب را با سرعت بیشتری درک میکنند یا برای حل یک مسئله، راهحلهای خلاقانهای پیدا میکنند. البته این موضوع به تنهایی برای شناخت توانمندی کافی نیست و باید در کنار علاقه، پشتکار و فرصت تجربه شدن دیده شود.
همچنین نباید فراموش کرد که توانمندیها فقط به درس و مدرسه محدود نمیشوند. مهارتهای ارتباطی، هنری، ورزشی، فنی، مدیریتی، خلاقیت، همدلی یا توانایی حل مسئله نیز میتوانند بخش مهمی از ظرفیتهای کودک باشند.
دلایل احتمالی
اگر هنوز نتوانستهاید زمینه توانمندی فرزندتان را تشخیص دهید، ممکن است دلایل مختلفی وجود داشته باشد.
گاهی کودک فرصت کافی برای تجربه فعالیتهای متنوع نداشته و بیشتر زمان او صرف برنامههای ثابت روزانه شده است.
در بعضی شرایط، انتظارات بزرگسالان باعث میشود کودک بیشتر به انجام کارهایی بپردازد که دیگران از او میخواهند، نه کارهایی که واقعاً به آنها علاقه دارد.
برای برخی کودکان نیز اعتمادبهنفس پایین یا ترس از اشتباه کردن ممکن است مانع نشان دادن تواناییهایشان شود. در چنین شرایطی، استعداد وجود دارد، اما فرصت بروز پیدا نمیکند.
همچنین ممکن است کودک هنوز در مرحلهای از رشد باشد که علاقههایش مرتب تغییر میکنند. این تغییرها همیشه نشانه سردرگمی نیستند و میتوانند بخشی طبیعی از فرایند شناخت خود باشند.
نگاه تازه
شاید به جای اینکه از خود بپرسیم «فرزندم در چه کاری بهترین است؟»، بهتر باشد بپرسیم: «در انجام چه کاری زمان را فراموش میکند؟»
کودکان معمولاً هنگام انجام فعالیتی که با تواناییها و علاقههایشان هماهنگ است، تمرکز بیشتری دارند، کمتر خسته میشوند و حتی پس از روبهرو شدن با سختیها نیز تمایل دارند دوباره آن را ادامه دهند.
گاهی همین اشتیاق، سرنخی ارزشمندتر از یک موفقیت کوتاهمدت است. استعداد واقعی معمولاً جایی دیده میشود که علاقه، تلاش و لذت از یادگیری در کنار هم قرار میگیرند.
پیشنهاد بینش نوین
- چند هفته رفتارهای روزمره فرزندتان را بدون قضاوت مشاهده و یادداشت کنید؛ ببینید به چه فعالیتهایی بارها برمیگردد.
- فرصت دهید فعالیتهای مختلف مانند هنر، ورزش، علوم، موسیقی، کارهای فنی یا فعالیتهای گروهی را تجربه کند.
- هنگام تشویق، بیشتر بر تلاش، پشتکار و علاقه او تمرکز کنید تا نتیجه نهایی.
- از مقایسه تواناییهای فرزندتان با دیگر کودکان خودداری کنید؛ هر کودک مسیر رشد ویژه خود را دارد.
- اگر میخواهید تصویر دقیقتری از تواناییها، سبک یادگیری و استعدادهای فرزندتان داشته باشید، ارزیابی تخصصی استعدادیابی میتواند اطلاعات ارزشمندی در اختیار شما قرار دهد.
جمعبندی
شناخت زمینههای توانمندی فرزند، بیشتر از آنکه به یک آزمون یا یک موفقیت خاص وابسته باشد، به مشاهده دقیق، فرصت تجربه کردن و همراهی صبورانه والدین نیاز دارد. هرچه کودک احساس امنیت بیشتری برای آزمون و خطا داشته باشد، احتمال اینکه تواناییهای واقعی خود را نشان دهد نیز بیشتر خواهد شد.
سؤال برای فکر کردن
در طول هفته گذشته، فرزندتان کدام فعالیت را بدون اینکه کسی او را مجبور کند، با بیشترین علاقه و تمرکز انجام داده است؟
…اگر این موضوع دغدغه شماست
اگر احساس میکنید این موضوع برای شما یا یکی از عزیزانتان اهمیت دارد و به راهنمایی تخصصی نیاز دارید، میتوانید برای دریافت مشاوره و ارزیابی تخصصی با کلینیک روانشناسی بینش نوین در ارتباط باشید.
با مهر
بینش نوین
