نشریه الکترونیکی تخصصی روان شناسی بینش نوین

سایت نشریه

کشف استعداد در کودکان را از کجا شروع کنیم؟

کشف استعداد در کودکان را از کجا شروع کنیم؟

کشف استعداد در کودکان

پرورش استعداد فرایندی نیست که نقطه‌ی آغاز و پایانی داشته باشد و عوامل مختلفی نظیر سن، جنسیت، هوش، شخصیت، محیط آموزشی ودر پرورش آن موثر است. همچنین استعدادیابی کودک و نوجوان متفاوت است. مثلا در سنین کودکی عوامل مربوط به برانگیختن حس کنجکاوی، محیطی، یادگیری و در نوجوانی، عوامل شخصیتی و محیطی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند.

تعاریف مربوط به استعداد آنقدر گسترده است که نمی‌توان روی یک تعریف کلی اِجماع کرد. استعداد نوعی مهارت نیست. استعداد بر پایۀ ژنتیک بنا شده و با مهارت متفاوت است. درک درست تفاوت مهارت و استعداد بسیار مهم است و در مسیریابی و زندگی موفق نقش بسیار مهمی دارد. با ما همراه باشید تا در این مقاله به موضوع کشف استعداد در کودکان بپردازیم.

ضرورت کشف استعداد در کودکان چیست؟

از بدو تولد فرزند، والدین دغدغه‌های فراوانی در مورد آینده آن‌ها در ذهن دارند. مثلا از خودشان می‌پرسند: فرزندم را چگونه پرورش دهم؟ چه چیزهایی را به او یاد بدهم؟ فرزندم به چه چیزهایی علاقه پیدا می‌کند و با انجام آن‌ها احساس شادی و نشاط می‌کند؟ در آینده چه رشته‌ای را برای تحصیل بر می‌گزیند؟ چه شغلی را برای امرار معاش و زندگی انتخاب می‌کند؟ و هزاران سؤال دیگر.

از این رو استعدادیابی کودکان یکی از مقوله‌های مهم در زندگی پدر و مادر به حساب می‌آید. البته استعدادیابی کار ساده ای نیست و متأسفانه افراد زیادی هستند که به دلیل عدم آگاهی از این موضوع در زمینه کشف استعداد فرزندشان دچار اشتباه می‌شوند.

اساس شکل‌گیری رغبت‌ها بر پایه‌ی استعدادهاست و علت بسیاری از نارضایتی‌های شغلی، بیکاری‌ها و تغییر شغل‌های ناگهانی که امروزه می‌بینیم، عدم توجه به استعدادیابی افراد در زمان کودکی است. پس کشف استعداد در کودکان ضروری است و باعث مشغول شدن افراد در کارهایی می‌شود که مرتبط با توانمندی‌ها و استعداد‌های آن‌هاست، زیرا در این مشاغل احساس سودمندی و اعتماد به نفس بیشتری دارند.

بسیاری از والدین به اهمیت استعدادیابی در دوران کودکی واقف نیستند و فکر می‌کنند کودکشان وقتی وارد مدرسه شود استعدادهایش کشف می‌شوند و خود به خود به سمت آن‌ها هدایت می‌شود. در صورتی که مدارس فقط عهده‌دار مسئولیت تدریس برخی از دروس به دانش آموزان هستند. هرچند که سیستم آموزشی در سال‌های اخیر توجه زیادی به استعدادیابی کرده است اما به خاطر تعداد زیاد دانش آموزان، تمرکز و توجه مطلوبی برای هر دانش آموز به‌طور جداگانه، صرف نمی‌شود.

نکته دیگری که اهمیت بررسی توانمندی‌ها و استعداد‌های افراد و ضرورت کشف استعداد در کودکان را دوچندان می‌کند این است که بسیاری از فعالیت‌ها باید از زمان کودکی آغاز شوند تا فرد بتواند به موفقیت‌های چشمگیری در آن‌ها دست یابد؛ استعدادهایی مانند موسیقی و ورزش.است

ضرورت کشف استعداد در کودکان چیست

انواع استعداد در کودکان را بشناسیم

یکی از راه های کشف استعداد در کودک، شناخت انواع استعداد های کودکان است.

  •  کشف استعدادهای زبانی در کودکان

افراد با این استعداد توانایی زیادی در مطالعه کردن، استفادۀ هوشمندانه از کلمات برای بیان حالات روحی و احساسات خودشان دارند؛ مثل شاعران، نویسنده‌ها، سخن‌گوها و غیره.

  • کشف استعدادهای ریاضی درکودکان

افرادی که در درکِ ریاضی، کار با اعداد و پیدا کردن الگوهای مختلف موفق هستند، هوش ریاضی یا استعداد ریاضی بالایی دارند. این افراد می‌توانند در رشته‌های مختلفی مثل علوم مهندسی، ریاضیات محض، فیزیک، اقتصاد و حسابداری موفق باشند.

  • کشف استعداد تخیل در کودکان 

قدرت و استعداد اشخاص در تخیل و طراحی، در به‌کارگیری رنگ‌ها، سایه‌ها، انتخابِ درست اشکال، حجم شکل‌‌ها و مواردی از این دست تعریف می‌شود. افرادی که این توانایی‌ها را دارند، از استعداد تخیل بالایی برخوردارند و در نقاشی، طراحی و مشاغلی مثل معماری به موفقیت بالایی می‌رسند.

کشف استعداد تخیل در کودکان
  • کشف استعداد داستان‌سرایی در کودکان

افرادی که می‌توانند داستان‌های کوتاه یا بلند را به شکل ماهرانه بنویسند استعداد داستان‌سرایی دارند. بیشتر نویسنده‌های بزرگ و تاثیرگذار دنیا که فروش بالایی هم داشته‌اند به شکلِ خارق‌العاده‌ای از استعداد داستان‌سرایی بهره برده‌اند.

  • کشف استعداد اجتماعی شدن در کودکان

استعداد احتماعی شدن، به مهارتی که افراد در برقراری ارتباط با سایر انسان‌ها دارند گفته می‌شود. معمولا افراد با این هوش، درک بالایی از سایر انسان‌ها دارند و با شخصیت‌های مختلف به خوبی تعامل برقرار می‌کنند. این افراد می‌توانند در مشاغلی که نیاز به تعامل اجتماعی بالا و روابط عمومی بسیار مناسب دارند خوش بدرخشند.

کشف استعداد در کودکان
  • کشف استعداد در نوآوری در کودکان

افرادی که با ذهن خلاق و ارائه یک ایده خاص، اقدامی نوآورانه و خلاقانه انجام می‌دهند این توع استعداد را درون خود دارند. آن‌ها وسایل جدیدی می‌سازند که زندگی را برای انسان‌ها ساده‌تر می‌کند. مثلا مخترعین استعداد نوآوری بالایی دارند.

  • کشف استعداد خنداندن یا جوک گفتن در کودکان

شاید تعجب کنید و از خودتان بپرسید: «مگر شوخی کردن هم یک استعداد به حساب می‌آید؟»، در پاسخ باید بگوییم بله!

توانایی خنداندن دیگری یک استعداد است. افرادی که این استعداد را دارند، می‌توانند خوب شوخی‌ کنند. این افراد به موقع شوخی می‌کنند، به شکل درست آن را انجام می‌دهند، هدف از شوخی را مشخص می‌کنند و برای خنداندن دیگران کسی را تحقیر یا تخریب نمی‌کنند. کمدین‌ها شناخته‌شده‌ترین افراد با این نوع هوش هستند.

کشف استعداد فروش در کودکان

  • کشف استعداد فروش در کودکان

کسانی که توانایی بالایی در فروش محصولات و خدمات دارند و به خوبی دیگران را متقاعد به خرید می‌کنند، از این دسته افراد هستند.

 

چگونه استعداد کودک خود را کشف کنیم؟

برای کشف استعداد درکودکان و دستیابی به بهترین نتیجه ممکن، باید با آگاهی کامل از روش‌های استعداد یابی کودکان نسبت به کشف آن اقدام کرد. کشف استعدادکودکان شامل هفت گام است. در ادامه به تشریح این گام ها می‌پردازیم:

گام اول: کودک خود را تحت نظر قرار دهید

یکی از گام های اصلی و اساسی در کشف استعداد در کودکان این است که ابتدا آن‌ها را به طور دقیق تحت نظر بگیریم و ببینیم چه کارهایی را به خوبی انجام می‌دهند و درکدام یک از آن‌ها مهارت بالایی دارند.

گام دوم: اجازه دهید کودک، شخصاً به علاقه واقعی خود دست پیدا کند
با آزاد گذاشتن کودک می‌توانید به او اجازه دهید تا به راحتی و آرامش خاطر به دنبال علایق خود برود.

گام سوم: جلوی اشتباهات فرزندتان را نگیرید
یکی از اشتباهات دیگر والدین این است که: «کودک به هیچ عنوان نباید اشتباه کند». به نظر شما چنین چیزی ممکن است؟ این رفتار ناخواسته و نابه‌جا از جانب پدر و مادر سبب شده تا استعداد کودکان کور شده و هرگز عرصه ظهور پیدا نکند.

چگونه استعداد کودک خود را کشف کنیم؟

گام چهارم: هرگز کودکتان را وادار به انجام کاری نکنید
به هیچ عنوان کودکان را به کارهایی که دوست ندارند، مجبور نکنید.

گام پنجم: هرگز چیزی را به کودکتان تحمیل نکنید
هرگز نباید به کودک دیکته کرد که در کاری استعداد دارد و یا ندارد. زمانی که شما با کودک اینگونه صحبت می‌کنید؛ یعنی اینکه علاقه و نظر خود را به او تحمیل کرده‌اید. با این کار استعدادهای او را از بین می‌برید.

گام ششم: با دقت به صحبت‌های فرزندتان گوش دهید
صحبت کردن کودکان موجب تقویت فن بیان آن‌ها می‌شود. علاوه بر این، در هنگام حرف زدن آن‌ها، می‌توانید نشانه‌های اتسعداد آن‌ها را ببینید.

گام هفتم: در حد سن و سال کودک از او انتظار داشته باشید
انتظارات بیجا از فرزند سبب شده تا کشف استعداد در کودکان به سختی پیش برود. علاوه بر این، زمانی که از کودک انتظاری فراتر از سن و عقل او دارید، کودک نمی‌تواند پاسخگوی انتظارت شما باشد. مطمئنا اعتماد به نفس اوکاهش یافته و دیگر به سراغ انجام هیچ کاری نمی‌رود.

 

در حد سن و سال کودک از او انتظار داشته باشید

انواع تست های استعداد یابی در کودکان

یکی از مهم‌ترین روش‌های کشف استعداد در کودکان، شناسایی توانایی‌های کودک، سنجش هوش توسط تست و ابزارهای سنجشی است. با انجام تست‌های هوش، شخصیت و…، ویژگی‌های شخصیتی و خصوصیات خلق و خویی در فرزندان نمایان می‌شود.

انواع تست‌های استعدادیابی کودکان را در ادامه مرور می‌کنیم:

1- تست اوکانر

آقای جانسون اوکانر این تست را بنیان‌گذاری کرده است. 12 نوع استعداد در روش استعدادیابی اوکانر به کار رفته است که شامل موارد زیر است:

  1. استعداد کار با انگشتان
  2. استعداد ایده‌پردازی
  3. استعداد موسیقی و تشخیص صدا
  4. استعداد تجسم فضایی و درک ساختارها
  5. استعداد تحلیل و استدلال
  6. استعداد تشخیص و تفکیک رنگ‌ها
  7. استعداد محاسباتی
  8. استعداد سیلوگرام
  9. استعداد حافظه طراحی
  10. استعداد استقرایی
  11. استعداد آینده‌نگری
  12. استعداد تندخوانی

2 تست هالند

شروع استفاده از تست هالند در دهه 70 میلادی بود. این تست در حال حاضر، بیشتر به منظور سنجش استعداد شغلی مورد استفاده قرار می‌گیرد. تست هالند 6 شخصیت شغلی با ویژگی‌های مختلف را بررسی می‌کند. این 6 تیپ شخصیت عبارتند از:

  1. واقع‌گرا (Realistic)
  2. جستجوگر (Investigative)
  3. هنری (Artistic)
  4. اجتماعی (Social)
  5. جسور (Enterprising)
    1. سنتی/ قراردادی (Conventional)

3- تست گاردنر

این نظریه، هوش انسان را به 8 دستۀ کلی تقسیم می‌کند. این 8 دسته عبارتند از:

  1. هوش کلامی-زبانی
  2. هوش منطقی-ریاضی
  3. هوش موسیقی
  4. هوش بدنی
  5. هوش فضایی
  6. هوش درون فردی
  7. هوش میان فردی
  8. هوش طبیعت‌گرا

تست گاردنر بیشترین استفاده را برای کودکان و نوجوانان دارد.

4- تست وکسلر

وکسلر یکی از تست‌های هوش است که در کنار بررسی توانایی‌های ذهنی فرد، مهارت‌های عملی و کلامی او را هم می‌سنجد؛ برای مثال 7 مقیاس مختلف وجود دارد که نمرۀ هوش فرد در مهارت‌های کلامی را مشخص می‌کند. این خرده مقیاس‌ها عبارتند از:

  1. لغات
  2. شباهت
  3. اطلاعات عمومی
  4. درک مطلب
  5. محاسبات
  6. حافظه عددی
  7. توالی

مقیاس‌های غیرکلامی دیگری هم وجود دارند که عبارتند از:

  1. تکمیل تصاویر
  2. تنظیم تصاویر
  3. طراحی با مکعب‌ها
  4. رمزنویسی
  5. مازها
  6. الحاق قطعات
انواع تست های استعداد یابی در کودکان
نقش مشاور در کشف استعداد در کودکان

یکی از مهم‌ترین وظایف مشاوران کشف استعداد در کودکان است. مشاور به کمک آزمون‌ها و تفسیر نقاشی کودک به کشف استعدادهای مختلف از جمله: کشف استعداد ورزشی در کودکان، شناسایی استعداد ذاتی کودکان و شناسایی توانایی های کودک می‌پردازد و با تفسیر و تحلیل آزمون‌ها و آموزش مهارتهای زندگی به کودکان، کمک می‌کند تا کودک بتواند بهترین عملکرد خود را در زمینه‌ای که در آن تبحر دارد به نمایش بگذارد.

سخن پایانی

با در نظر گرفتن اهمیت نقش استعدادیابی در آینده کودک، لازم است والدین تلاش کنند تا با کمک مشاور مرکز مشاوره، استعدادهای حقیقی و ذاتی کودک خود را کشف کنند و آن‌ها را پرورش دهند. شما برای کشف استعدادهای کودکتان چه می‌کنید؟ نظرات خود در این رابطه را با ما در میان بگذارید.

اشتراک گذاری:

مطالب زیر را حتما مطالعه کنید

دیدگاهتان را بنویسید

مشاوره تلفنی

    در صورت نیاز به مشاوره می توانید فرم را تکمیل نمایید و یا با ما در ارتباط باشید.